Lịch công tác

An toàn thông tin

giaymoi1 06

giaymoi1 10

giaymoi1 14

giaymoi1 16

Thư viện ảnh

ngoitnguong1

Di sản Hán Nôm trên đảo Phú Quý

Khi viết về đảo Phú Quý, các Sử thần triều Nguyễn trong sách Đại Nam nhất thống chí đã chép như sau: “Đảo Thuận Tĩnh ở huyện Tuy Phong, ngoài biển nổi vọt một ngọn núi, thẳng đến bờ biển Phan Rí, dưới đảo là bãi cát, bốn mặt có người ở, gồm 11 thôn, hàng năm biệt nạp thuế vải, có thủ sở ở đấy, lấy thổ hào quản lãnh”.

Mặc dù là một hòn đảo cách biệt với đất liền, nhưng ngay từ rất sớm đảo Phú Quý (Bình Thuận) đã thu hút các cộng đồng người Chăm, Việt và Hoa tới khai phá, mở mang. Các cộng đồng người này cùng sinh sống và sáng tạo nên nhiều giá trị văn hóa làm phong phú thêm sắc thái văn hóa cho vùng hải đảo xa xôi, trong kho tàng văn hóa truyền thống ấy phải kể tới di sản văn hóa Hán Nôm.

Văn tự Hán Nôm là phương tiện giữ vai trò quan trọng trong việc ghi chép tri thức của dân tộc ta trong quá khứ. Ở Phú Quý nó xuất hiện và cùng tồn tại, phát triển theo tiến trình lịch sử của đảo trong suốt nhiều thế kỷ qua, là sợi dây liên kết giữa quá khứ với hiện tại, nguồn tư liệu quý giúp cho thế hệ hôm nay và mai sau tìm hiểu về cội nguồn quê hương, lịch sử văn hóa của dân tộc.

Qua thực tế khảo sát, các di sản Hán Nôm hiện còn lưu giữ ở đảo Phú Quý rất phong phú và đa dạng, từ hình thức đến nội dung.

1. Sắc phong

Trong kho di sản Hán Nôm trên đảo hiện nay, giá trị nhất phải kể tới các đạo sắc do các vua triều Nguyễn phong cho các vị thần mà nhân dân đảo Phú Quý kính tín và thờ phụng trong suốt hàng trăm năm qua.

di san han nom 1Sắc Tự Đức năm thứ 5 (1852) hiện lưu giữ ở Di tích Lịch sử -văn hóa cấp Quốc gia Vạn An Thạnh (xã Tam Thanh) - Ảnh: Tư liệu BQL vạn An Thạnh

 

Theo thống kê, từ thời vua Minh Mạng (1820-1840) cho tới đời vua Khải Định (1916-1925) đã ban rất nhiều sắc phong cho đảo Phú Quý. Hiện trên đảo còn lưu giữ được trên 90 sắc, chủ yếu phong cho Ông Nam hải, Bà Chúa Ngọc, Thành hoàng, Trấn Bắc Đô đốc Bùi Quận công, Bà Chúa Bàn Tranh, Quan Thánh Đế quân, thầy Sài Nại.

Nội dung chủ yếu của các đạo sắc tập trung ca ngợi sự linh ứng, công ơn quảng đại giúp nước cứu dân của các thần, lệnh cho nhân dân Phú Quý phải hương khói phụng thờ và yêu cầu các thần được phong sắc phải bảo bọc chở che cho bá tánh muôn dân. Hiện nay, các sắc phong này được nhân dân đảo Phú Quý bảo quản tốt và coi như bảo vật linh thiêng.

Các bản sắc phong là sự công nhận chính thức hệ thống các vị phúc thần của người dân đảo Phú Quý nên nó mang giá trị to lớn nhiều mặt, phần nào giúp chúng ta biết được đời sống tín ngưỡng, thiết chế văn hóa của cộng đồng dân cư trên đảo, đồng thời nó còn mang ý nghĩa chính trị to lớn là khẳng định rõ ràng hơn về chủ quyền của nhà nước đối với một hòn đảo của Tổ Quốc trên biển Đông.

2. Hoành phi, liễn đối

Hoành phi, liễn đối chiếm một vị trí nổi bật trong hầu hết các ngôi thờ tự ở Phú Quý, số lượng rất đồ sộ có thể lên tới hàng trăm bức và không ngừng được bổ sung thêm qua từng giai đoạn bởi những bậc túc nho của đảo.

di san han nom 2

 

Chính điện lăng Ông Nam Hải ở làng Triều Dương (xã Tam Thanh),

điện thờ có đầy đủ các bức hoành phi, liễn đối, đại tự, bài vị,… - Ảnh: Thành Danh

 

Hầu hết các hoành phi, liễn đối được sắp đặt ở những vị trí chính diện và trang trọng nhất trong các vạn, lăng, đình làng, đền thờ, miếu và chùa. Các hoành phi liễn đối được viết súc tích,gãy gọn, mang tính triết lý và nhân sinh quan sâu sắc. Đó là những án văn hay, sử dụng lời lẽ hoa mĩ để ca ngợi những vị phúc thần, Phật có công phò trợ, giúp nước cứu dân; công lao khai mở của các bậc tiền bối; thể hiện đạo lý làm người, cách đối nhân xử thế; ca ngợi cảnh sắc hùng vĩ, tươi đẹp của quê hương, đời sống sinh hoạt và mong ước hiển vinh cho giống nòi,…

Hai câu đối ở đền thờ Bà Chúa Ngọc và vạn Thương Hải (xã Ngũ Phụng):

Tiền hiền khai khẩn ơn nghĩa ấy bao trùm muôn thuở

Hậu hiền lập vạn công đức đó sách tựa ngàn thu.

3. Bài vị

Bài vị là những tấm thẻ ghi tên tuổi và chức vị của người được thờ tự, nếu đó là thần thì được gọi là thần chủ, thờ các vị hòa thượng các chùa gọi là long vị. Số lượng bài vị ở các cơ sở thờ tự trên đảo Phú Quý không nhiều; chất liệu là gỗ, giấy và đá (kut đá). Bài vị khắc tên và chức vụ của các thần, các vị tiền hiền hậu hiền, tiên sư ngư nghệ, hòa thượng, người quá cố trong các chùa,…

4. Đại tự

Đại tự hay còn gọi là bức thờ, là những chữ rất lớn được viết, đắp nổi hoặc chạm khắc trực tiếp trên khám thờ. Ở Phú Quý, đại tự có các chữ như: Thần, Tiền hiền, Thông khẩn, Thủy Long, Ngũ tự, Tiên triết, Tiên sư, Tả ban, Hữu ban,… Cùng với bài vị, các bức thờ cũng là nơi ghi tên những vị được thờ phụng chính.

5. Văn tế

Hiện ở đảo Phú Quý còn khá nhiều bài văn nghinh và tế, đó là những bài văn tế thần Nam Hải, Thành hoàng, Tiền hiền, Đô đốc Bùi Quận công, Bà Chúa Ngọc, Bà Chúa Bàn Tranh, thầy Sài Nại,…

6. Minh văn trên đại hồng chung

Nguồn tư liệu Hán Nôm quan trọng khác đó là minh văn trên đại hồng chung (chuông lớn) trong các ngôi chùa. Hầu hết các đại hồng chung đều có khắc bốn chữ Hán là: xuân, hạ, thu, đông và khắc tên người và thời gian đúc chuông.

7. Bản tán dương công đức

Cũng giống như các địa phương khác, các bản tán dương công đức tại các cơ sở tín ngưỡng trên đảo Phú Quý được ghi chép trên giấy, khắc vào bia đá, gỗ, đại hồng chung,… Trước kia các bản tán dương này được khắc bằng chữ Hán, hoặc Nôm, sau này được bổ sung thêm bằng chữ quốc ngữ. Đây là một nguồn tư liệu quan trọng giúp chúng ta biết được lịch sử hình thành, các lần trùng tu của các cơ sở thờ tự ở đảo giúp biết được tình hình đời sống tín ngưỡng của cư dân và tình hình kinh tế của đảo qua các giai đoạn lịch sử.

Ngoài các tư liệu vừa kể trên, hiện trong các gia đình ở đảo còn lưu giữ những cuốn sách cổ được viết bằng chữ Hán hoặc Nôm; đó là các sách về y học cổ truyền, sách dạy làm người.

Trên đây là những thống kê và khảo tả sơ bộ những di sản Hán Nôm hiện tồn trên đảo Phú Quý. Những di sản này phản ánh rõ tư duy, nhận thức thẩm mỹ, triết lý, tình cảm,…của tiền nhân nói chung, của một bộ phận những nhà Nho nói riêng trong một giai đoạn lịch sử nhất định. Đồng thời, qua đó chúng ta còn biết được nguồn gốc hình thành các làng, vạn, miếu, đền thờ, chùa,…đặc điểm sinh hoạt xã hội, phong tục tập quán và nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng cư dân thuở xưa ở vùng hải đảo xa xôi này.

Đây là những tư liệu quý, thể hiện những triết lý uyên thâm, những bài học đạo đức về đối nhân xử thế, giúp ích cho việc giáo dục truyền thống và trên hết là khẳng định chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Bài: Thành Danh

Quảng cáo

 

logo minh sua 1 4 2014

logo 111

logoanphu1

loi phat copy

logo truong huy

MATTRUOCHOANGLONG

long vi 2013 1

tc 

hongngoi

Thồng kê truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterHôm nay309
mod_vvisit_counterHôm qua1452
mod_vvisit_counterTất cả1497292

Bản quyền thuộc UNBD Huyện Phú Quý.
Trụ Sở: Thôn Quý Thạnh – xã Ngũ Phụng – huyện Phú Quý – tỉnh Bình Thuận
Điện thoại :062.769501. Fax: 062.769217
Phát triển bởi Trung tâm Công Nghệ Thông Tin và Truyền Thông Quảng Nam (QTI)